Wednesday, April 24, 2019

Piknik sandalyesi Hardoy

Resmini gördüğünüz sandalyenin ismi Hardoy. Bazıları Kelebek sandalye diyor. Modern tasarım dünyasında önemli bir yere sahip. Barselona Sanat Müzesinde karşılaştık. Hardoy ismini Jorge Ferrari Hardoy isimli tasarımcıdan almış. Halbuki bu sandalye dizaynı ilk olarak ingiliz mühendis Joseph Beverly Fenby tarafından 1877 yılında patentlenmiş ve üretilmiş. Sandalye katlanabilir olduğundan uzun süre savaş meydanlarında yaygın olarak kullanılmış. Halbuki oturması oldukça rahatsız bir koltuk. Bu sandalyeye formal bir şekilde oturabilmek neredeyse imkansız. Fakat yine de minimalist tasarımı ile birçok modern sanat ve dizayn müzesinde bir örneğini görmek mümkün. Bir adet Hardoy'u NewYork Moma'da da ziyaret edebilirsiniz. Veya internetten 30 dolara da alabilirsiniz. Bugün en yaygın kullanım alanlarından biri ise piknik. Anlayacağınız bugünün plastik piknik sandalyesinin dedesinin adı Hardoy'muş.
Image result for piknik sandalyesi


Sunday, April 21, 2019

Pablo Picasso

Pablo Picasso'nun eserlerine bakip da "Ne var canim! Bunu ben de cizerim" diyenlerden misiniz?" Alt tarafi yamuk yumuk cizilmis bir yuz, yarisi boyanmis bir tuval, kenarlara tasmis renkler, perspektiften yoksun renk cumbusu. Sizi bilmem ama ben defalarca "ben de cizerim" deme gafletinde bulunanlardanim. Yillar gecip sanata olan ilgim arttikca, daha cok sanat muzelerine gitmeye basladim. Gittigimde de sesli rehber almaya. Kabaca vurulmus firca darbelerinin altinda yatan anlatimlari ogrenmeye basladigimda sanatcilara olan hayranligim tavan yapti. En sevdiklerini siraya diz deseniz cesaret dahi edemem. Ilk siraya Picasso'yu mu almali?


Picasso sansli bir cocukmus. Babasi bir ressam ve sanat profesoru. Picasso 7 yasinda iken ona kendisi resim egitimi vermeye baslamis. Unlu sanatcilarin resimlerini taklit ederek ve insan anatomisi calisarak baslamislar ise. 13 yasina geldiginde Picasso'nun cizdigi resim iste bu! Cizdigi bu adama verebildigi yuz ifadesine bakin. Uzgun ama curetkar bir bakis.
1895 - Bereli Adam (Yas 13)
Bu resimde cizmis oldugu da babasi, hem melankolik, hem babacan. Ailesi Picasso'nun ilk modelleri olmus. Babasinin yuz hatlarini akliniza kaydedin, bircok Picasso eserinde kendisine farkli rollerde rastlayabilirsiniz.
Picasso'nun babasi
Resimlerinde yer alan baska bir figur ise sert mizacli ve dominant Teyze Peppa. Dedigim dedik bu kadini cizerken kullandigi karanlik renkler ve teyzenin yuz ifadesi nasil biri olabilecegine iliskin cok net bir fikir vermiyor mu? Bu resim Picasso'nun sanat dunyasi tarafindan takdir edilen ilk eserleri. O zaman 15 yasinda.
Peppa Teyze - 1896 - Yas 15
Babasi Picasso'yu 14 yasinda iken zamanin unlu resim yarismalarindan birine girmesi icin tesvik etmis. Hatta kazanmasi icin donemin begenisine uygun dini ogelerin kullanildigi bir resim cizmesinde israrci olmus. Picasso da babasinin onerilerine uymus ve Ilk Komunyon resmini cizmis. Resim odul almasa da sanat uzmanlari tarafindan buyuk begeni ve alkisla karsilanmis.
Ilk Komunyon
Ilk odulunu Bilim ve Hayir isimli eseri ile 15 yasindayken almis. Bu temanin da yine babasi tarafindan donemin trendlerine uygun bir sekilde secildigi dusunuluyor. Zira Darwin, Edison, Tesla, Faraday, Doppler, Maxwell gibi dahiler buluslari ile herkesin ilgisini cekiyor ve burjuva sinifinin bilime olan ilgisini arttiriyordu. Diger artistlerin eserlerini yorumlamak Picasso'nun egitiminin ayrilmaz bir parcasi idi. Sanatinin onemli bir bolumu, takdir ettigi sanatcilarin eserlerine gondermeler yapmak ve resimlerini yeniden yorumlamayi iceriyordu. Bilim ve Hayir isimli eserini Enrique Paternina Garcia'nin "Annenin hastane ziyareti" isimli eserinden esinlenerek yapmistir. Iki resme baktiginizda bircok benzerlik bulmaniz mumkun. (Hatta cocuklu okuyuculara tavsiyem bu benzerlikleri cocugunuzla birlikte bulmaya calismaniz :)) Resimdeki doktor kim dersiniz? Dikkatli bakinca Picasso'nun babasi oldugunu goreceksiniz.
Bilim ve Hayir - 1897
Bir sure hasta kadin temasi Picasso'yu mesgul etmis gorunuyor. Asagida daha az detayli ve cok daha kucuk boyutta calisilmis ayni doneme ait hasta kadin temalari gorebilirsiniz.
Picasso kendine has kubik tarzini gelistirmeye baslarken yine hasta kadin temasina geri donmustur. Cinsel hastaliklarin tedavi edildigi hastanelere gidip dislanmis bu kadinlari gozlemleyip, eserlerine tasimis. Frengi hastalarina takilan beyaz boneli bu kadin Picasso'nun tarzinin degismeye basladigi mavi doneme ait. Mavi donem denmesinin nedeni de tabi ki bu doneme ait eserlerinde yogunlukla mavi rengin kullaniliyor olmasi.
Boneli kadin - 1901
  
Barcelona catilari - Mavi bardak


Barcelona'nin mimarisine hayran olan Picasso, sehri bircok eserine konu etmis. Benim ozellikle ilginc buldugum ise Barselona Picasso muzesinde sergilenen Columbus Meydani isimli eseri. Perspektif ile oynamaya basladigi, gerceklik ile abstrakti birlestirdigi eserlerden biri. Balkon trabzanlarina bakin. Bazilari gercekci, digerleri ise fiziki olarak mumkun olmayacak acilarda duruyor. Disarisi renklerle civil civil iken, icerisi geometrik ve zamansiz, detaysiz, soguk.

Columbus Meydani
Tabi ki her sanatcinin oldugu gibi Picasso'nun da yolu Paris'e dusuyor. Orada donemin bircok unlu sanatcisi ile calisip, farkli tarzlar deniyor. Arkadaslarinin tekniklerini deniyor. Canli renkler, hizli ve kuvvetli firca darbeleri kullandigi bu resimleri dekoratif amacli yapmis oldugu dusunuluyor.
Cuce

Meyveler
Oldukca klasik olan bu kahvalti sofrasindan kubik doneme nasil gecmis derseniz iste boyle :)
Meyve tabagi
Farkli perspecktif ile oynamaya, cisimleri ve kisileri temsili sekiller ile cizmeye basliyor. Bunu nasil yaptigini en iyi gosteren eserlerinden biri asagida. Valesquez'in Las Meninas isimli tablosunu kopyaladigi kubik calismasini asagida alt alta ekledim.


Las Meninas, Nedime demek. Kralicenin yaninda evlendirilmeyi bekleyen seckin kadinlar. Ortada beyaz elbisesi ile duran Ispanya Prenses'i Margareth Teresa. Margareth'in etrafinda duran da seckin nedimeleri.

Picasso Nedimeler resminin onlarca farkli versiyonunu ciziyor. Asagida bazilarini inceleyebilirsiniz. (Cocuklar ile yapilacak aktivite derken bundan bahsediyordum)







Picasso Nedimelerden cok resmin ana karakteri cocuk gelin Margareth Maria'ya kafayi takmisa benziyor. Margarethin onlarca farkli versiyonunu resmetmis. Asagida inceleyebilirsiniz.


Picasso bilinen en uretken ressamlardan biriydi. 2000e yakin resim, 1000in uzerinde heykel, 3000e yakin seramik, 12.000'e yakin taslak resim cizmistir. Yakin arkadasi Jaume Sabartes yasarken Picasso'nun adina bir muze kurmus. Barcelona'daki Picasso muzesinde Sabartes'in Picasso tarafindan resmedilmis bir portresi bulunuyor. Muzede en begendigim eser buydu. Sabartes Picasso'ya beni bir centilmen olarak ciz demis ve gerisini Picasso'nun yorumuna birakmis. Ben de sizi bu resimle bas basa birakiyorum.